Wat doet een interim manager? Rol, opdrachten en wat het vak vraagt

Kort antwoord: Een interim manager is een zelfstandige leidinggevende die tijdelijk een rol in een organisatie vervult, meestal om een overgang, een verandering of een probleemsituatie in goede banen te leiden. De opdracht heeft een duidelijk doel en een einddatum, en de interim manager draagt in die periode echte verantwoordelijkheid. Het vak vraagt snelheid, onafhankelijkheid en het vermogen om los te laten zodra het werk af is.

Wat is een interim manager?

Een interim manager stapt tijdelijk in een organisatie om een leidinggevende positie in te vullen of een specifiek vraagstuk op te lossen. Anders dan een adviseur, die vooral analyseert en aanbevelingen doet, neemt een interim manager zelf het stuur in handen. Hij of zij stuurt mensen aan, neemt besluiten en wordt afgerekend op resultaat.

De meeste interim managers werken als zelfstandige. Ze worden ingehuurd voor de duur van een opdracht, rechtstreeks door de organisatie of via een bureau dat vraag en aanbod bij elkaar brengt. Dat maakt interim management tot een vak op het snijvlak van leiderschap en ondernemerschap: je bent leidinggevende binnen de opdracht en ondernemer daarbuiten.

Wat doet een interim manager in de praktijk?

De inhoud verschilt per opdracht, maar in vrijwel elke opdracht keren dezelfde taken terug:

• Snel diagnosticeren. In de eerste weken breng je in kaart hoe de organisatie werkelijk functioneert: waar het schuurt, wie invloed heeft en wat er onder de oppervlakte speelt.
• Richting geven. Op basis van die diagnose bepaal je, samen met de opdrachtgever, wat er in de beschikbare tijd moet gebeuren en wat bewust blijft liggen.
• Mensen aansturen. Je leidt een team dat jou niet zelf heeft gekozen en dat soms onzeker is over wat jouw komst betekent. Vertrouwen winnen gaat voor alles.
• Besluiten nemen. Juist omdat je van buiten komt, kun je knopen doorhakken die intern lang zijn uitgesteld.
• Overdragen. Een goede interim opdracht eindigt met een organisatie die zonder jou verder kan, met een vaste opvolger of een team dat het werk zelf oppakt.

Soorten interim opdrachten

Interim management is geen eenduidig vak. Grofweg zijn er vier soorten opdrachten, die elk iets anders van je vragen.

Type opdracht	Situatie	Wat het vraagt
Overbrugging	Een leidinggevende vertrekt of valt uit en een opvolger is er nog niet	Rust brengen, continuïteit bewaken, het team overeind houden
Verandering	Een reorganisatie, fusie of nieuwe koers moet worden doorgevoerd	Overtuigen, weerstand serieus nemen, tempo houden
Crisis of turnaround	Resultaten staan onder druk of er is acuut een probleem	Snel beslissen, prioriteren, onder druk helder communiceren
Project of programma	Een afgebakend traject, zoals een systeemimplementatie of een nieuwe vestiging	Planning, regie over partijen, resultaat opleveren binnen de kaders

Veel interim managers specialiseren zich in een of twee van deze typen, of in een sector zoals zorg, onderwijs, overheid of industrie. Specialisatie maakt je herkenbaar, wat het vinden van opdrachten makkelijker maakt.

Interim manager, adviseur of interim professional?

De termen lopen in de praktijk door elkaar. Een interim professional is de bredere categorie: iedere zelfstandige die tijdelijk in een organisatie werkt, ook zonder leidinggevende rol, zoals een interim jurist of controller. Een interim manager heeft altijd een sturende rol. Een organisatieadviseur werkt meestal naast de lijn: die adviseert, maar beslist niet. In de praktijk schuiven deze rollen soms in elkaar, bijvoorbeeld wanneer een adviseur gevraagd wordt om de eigen aanbevelingen ook zelf uit te voeren.

Wat vraagt het vak van je?

Wie interim manager wil worden of al is, merkt dat vakinhoud maar een deel van het verhaal is. Minstens zo belangrijk zijn de volgende kwaliteiten.

Snel landen zonder te oordelen

Je moet binnen korte tijd begrijpen hoe een organisatie werkt, zonder de mensen die er al jaren zitten voor het hoofd te stoten. Luisteren in de eerste weken levert later veel tijd op.

Onafhankelijkheid

Je toegevoegde waarde zit deels in het feit dat je geen belang hebt bij de interne verhoudingen. Dat vraagt dat je ook tegen je opdrachtgever in durft te gaan wanneer de situatie daarom vraagt.

Loslaten

Een interim opdracht is per definitie tijdelijk. Je bouwt iets op en geeft het weer uit handen. Dat vraagt een zekere bescheidenheid: het succes is pas echt geslaagd als het na jouw vertrek overeind blijft.

De keerzijde: alleen aan het roer

Interim managers werken vaak in situaties waarin ze niemand binnen de organisatie volledig in vertrouwen kunnen nemen. Het team rapporteert aan jou, de opdrachtgever verwacht resultaat, en over twijfels praat je niet zomaar met collega's die je pas een paar weken kent. Daar komt bij dat je als zelfstandige ook je eigen onderneming draaiende moet houden: de volgende opdracht vinden, je positionering bewaken, je vak bijhouden.

Daarom zoeken veel ervaren interim managers bewust een plek buiten de opdracht om te reflecteren. Dat kan een business mentor zijn die zelf jarenlang interim heeft gewerkt, een sparringpartner op hetzelfde niveau of een intervisiegroep met andere zelfstandige leiders. Wat ze gemeen hebben, is dat je er vrijuit kunt spreken zonder dat het gevolgen heeft voor je opdracht.

Waarom je netwerk je belangrijkste bezit is

De meeste interim opdrachten komen niet via een openbare vacature. Ze komen via een oud-opdrachtgever die je opnieuw belt, een bestuurder die je naam doorgeeft of een collega-interimmer die een opdracht niet zelf kan aannemen. Je reputatie reist mee met de mensen die je hebben zien werken.

Dat betekent dat het onderhouden van je netwerk geen bijzaak is, maar een kerntaak. Juist tussen opdrachten door, maar ook tijdens een drukke opdracht. Hoe je dat doet zonder dat het voelt als verkopen, lees je in onze gids over zakelijke relaties onderhouden en in het stuk over netwerken zonder acquisitiedruk. De kern: blijf zichtbaar voor de mensen die jouw werk kennen, en investeer in relaties voordat je ze nodig hebt.

Bij ENN ontmoeten interim leiders, consultants en ondernemers elkaar in kleine kring op Fort de Gagel in Utrecht. Niet om opdrachten te ruilen, maar om met gelijken te praten over wat het werk werkelijk van je vraagt. Uit die gesprekken ontstaan vaak vanzelf de introducties die een volgende opdracht mogelijk maken.

Veelgestelde vragen

Hoe lang duurt een interim opdracht gemiddeld?

Dat hangt sterk af van het type opdracht. Een overbrugging loopt vaak tot er een vaste opvolger is, een veranderopdracht duurt meestal langer omdat verandering tijd kost. Spreek bij de start altijd af wat het beoogde resultaat is en wanneer jullie evalueren of de opdracht verlengd of afgerond wordt.

Is een interim manager hetzelfde als een zzp'er?

De meeste interim managers werken als zelfstandige en zijn dus ondernemer, maar niet elke zelfstandige is interim manager. Het verschil zit in de rol: een interim manager neemt tijdelijk een leidinggevende positie in en draagt verantwoordelijkheid voor mensen en resultaten binnen de organisatie van de opdrachtgever.

Hoe vind je als interim manager nieuwe opdrachten?

Via bureaus en platforms, maar vooral via je eigen netwerk. Opdrachtgevers huren bij voorkeur iemand in die door een bekende wordt aanbevolen. Een sterk netwerk van oud-opdrachtgevers, collega's en vakgenoten is daarom voor de meeste interim managers de belangrijkste bron van werk.